به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، مرگ در نگاه نخست ممکن است لحظهای به نظر برسد؛ قلب از تپش میایستد و تنفس متوقف میشود، اما بررسیهای علمی نشان میدهد اندامها و سلولهای مختلف بدن بلافاصله و همزمان فعالیت خود را متوقف نمیکنند. در نخستین ساعت پس از مرگ، مجموعهای از تغییرات عصبی، عضلانی، فیزیولوژیک و مولکولی آغاز میشود که سرعت آن به شرایط فرد و محیط بستگی دارد.
با توقف گردش خون، اکسیژن و گلوکز دیگر به شکل طبیعی به مغز نمیرسد. با این حال، برخی مطالعات نشان دادهاند که فعالیت الکتریکی مغز لزوماً بلافاصله و بهصورت یکنواخت کاهش نمییابد. در یک مطالعه روی چهار بیمار در حالت کما که پشتیبانی تنفسی آنها قطع شده بود، دو نفر افزایش سریع فعالیت امواج گاما را نشان دادند. پژوهشگران همچنین افزایش ارتباط میان برخی نواحی مغز را مشاهده کردند.
مطالعات حیوانی نیز افزایش کوتاهمدت فعالیت هماهنگ امواج گاما پس از توقف قلب را نشان دادهاند. با این حال، این یافتهها به معنای اثبات آگاهی فرد پس از مرگ نیست؛ زیرا فعالیت الکتریکی مغز بهتنهایی نمیتواند نشان دهد فرد چه تجربهای دارد.
شروع تجمع خون در اثر جاذبه
پس از توقف فعالیت قلب، خون دیگر در رگها بهطور معمول گردش نمیکند و تحت تأثیر جاذبه به سمت بخشهای پایینتر بدن حرکت میکند. این فرایند که «لکهمردگی» یا livor mortis نام دارد، ممکن است در برخی موارد حدود ۲۰ دقیقه پس از مرگ نشانههایی ایجاد کند، هرچند معمولاً در حدود دو ساعت بعد واضحتر میشود. پزشکان قانونی از الگوی این تغییر در کنار سایر شواهد برای بررسی وضعیت بدن و تخمین بازه زمانی مرگ استفاده میکنند، اما این پدیده بهتنهایی نمیتواند زمان دقیق مرگ را مشخص کند.
بدن بهتدریج سرد میشود
پس از مرگ، سازوکارهای تنظیم دمای بدن از کار میافتند و دمای بدن بهتدریج به دمای محیط نزدیک میشود. این فرایند «سردشدگی پس از مرگ» یا algor mortis نام دارد.
برخلاف برخی تصورهای قدیمی، بدن پس از مرگ با سرعت ثابت، مثلاً یک درجه در ساعت، سرد نمیشود. دمای محیط، لباس، اندازه بدن، رطوبت و جریان هوا میتوانند سرعت کاهش دما را تغییر دهند.
عضلات بلافاصله تمام واکنشهای خود را از دست نمیدهند
مرگ کل بدن به معنای توقف فوری تمام فعالیت سلولهای عضلانی نیست. برخی عضلات در مدت کوتاهی پس از مرگ همچنان میتوانند در برابر تحریک الکتریکی واکنش نشان دهند.
سفتی عضلات نیز بلافاصله ایجاد نمیشود. این فرایند معمولاً بهتدریج و پس از گذشت مدتی آغاز میشود، زیرا سلولهای عضلانی برای آزاد شدن پس از انقباض به مولکول ATP نیاز دارند و با کاهش ذخایر آن، عضلات بهتدریج سفت میشوند.
تغییرات سلولی پس از مرگ ادامه پیدا میکند
یکی از نکات قابل توجه در مطالعات جدید، ادامه برخی فرایندهای مولکولی در بافتها پس از مرگ است. پژوهشی منتشرشده در Nature Communications نشان داده است که پس از مرگ، فعالیت برخی ژنها در بافتهای مختلف افزایش یا کاهش پیدا میکند. این تغییرات در همه اندامها یکسان نیست و با عواملی مانند کمبود اکسیژن، استرس سلولی و از دست رفتن تنظیم طبیعی فعالیت بافتها ارتباط دارد.
به همین دلیل، مرگ را نمیتوان مانند خاموش شدن یک کلید دانست که در یک لحظه تمام سلولهای بدن را همزمان از فعالیت بازمیدارد. مرگ کل بدن رخ میدهد، اما بافتها و سلولهای مختلف ممکن است روند توقف فعالیت خود را در زمانهای متفاوتی طی کنند.
در نتیجه، نخستین ساعت پس از مرگ بیشتر از آنکه یک جدول زمانی دقیق و ثابت باشد، مجموعهای از تغییرات همپوشان در اندامها و سلولهای مختلف بدن است؛ تغییراتی که سرعت و شدت آنها به شرایط فرد و محیط بستگی دارد.
منبع: yahoo
۲۲۷۲۲۷
